پرینت

خاتمه دومین کرسی آزاد اندیشی مجازی با موضوع دینداری جوان ایرانی و فضای مجازی!!

 

11111111111111111111

 

دکتر علی اصغر آقاجانی/متخصص رادیولوژی
چگونگی تبدیل تهدیدات فضای مجازی به فرصت های جهانی!

 

اصل مصونیت بخشی، استراتژی مهمی است که می تواند ما را در برابر تهدیدات فضای مجازی حفظ کند.

فن آوری های نوین و پیشرفت های بشری همواره ارمغان آور رفاه برای جوامع بوده که البته درمقابل آن آسیب هایی را نیز به همراه داشته است. امروزه فضای سایبری روز به روز در حال گسترش و پیشرفت است و این پیشرفت به گونه ای بوده که می توان ردپای آن را در زندگی روزمره افراد عادی جامعه، در مدیریت کلان دولت ها، در برنامه ریزی های مهم و استراتژیک و یا حتی در بازی کودکان مشاهده کرد.

 

معمولا زمانی که صحبت از اینترنت، فضای سایبری و مجازی می شود، ذهن خیلی از مردم به سمت سایت و صفحات وب معطوف می شود و این در حالی است که این فضا تنها به صفحات سایت ها ختم نمی شود و در بسیاری از ابعاد حضور دارد، برخی از مهمترین این ابعاد عبارتند از: وب سایت ها، وبلاگ ها، اتاق های گفتگو (چت روم ها)، شبکه های اجتماعی مجازی، بانک های اطلاعاتی دیجیتال، بازی های آنلاین و آموزشگاه های الکترونیک.

فضای مجازی در هر تعبیری و با هر تعریفی، قلمرویی وسیع، بدیع و بکر است که برای ساکنان خود امکانات، آزادی ها، فرصت ها، دلهره ها، آسیب ها و محدودیت های نوینی را به همراه دارد و به تعبیری این فضا همانند هر مقوله ی دیگری که در عالمِ واقع وجود دارد، باید از منظر تهدید و فرصت، همانند دو روی یک سکه دیده شود. رویی که ناظر به فرصت ها و نقاط قوت آن بوده و روی دیگر که ناظر به تهدیدهای این فضا خواهد بود.

فرصت های موجود در زمینه بهره مندی از فضای مجازی

کارشناسان در دسته بندی فرصت های موجود در زمینه بهره مندی از فضای مجازی آن را به ترتیب زیر تعریف کرده اند:

۱- جهانی و فرامرزی بودن: هر فردی در هر نقطه از جهان می‌تواند از طریق آن به آسانی، به جدیدترین اطلاعات دست یابد.

۲-دست‌یابی آسان به آخرین اطلاعات: چنانچه بخواهید به آخرین مقاله، کتاب و یا خبری که در یک زمینه‌ی تخصصی و در سطح جهان منتشر شده دست یابید، ساده‌ترین و سریع‌ترین راه، استفاده از فضای مجازی است.

۳-جذابیت و تنوع: رسانه‌ها از ابزارهای مختلفی همچون فیلم، عکس، متن و یا هر هنر دیگری برای جذاب کردن خویش استفاده می‌کنند و این در حالی است که این ابزارها در فضای سایبر، همگی در یک‌جا قابل جمع و نیز قابل دستیابی است.

۴-آزادی اطلاعات و ارتباطات: بدین معنی که شما هر نوع اطلاعاتی را که بخواهید -اعم از فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و…- بدون محدویت‌های حاکم بر دیگر رسانه‌ها، در فضای سایبر قابل دسترسی است

۵-کاهش هزینه‌های اقتصادی، اجتماعی و …: کاهش مصرف منابع سوختی برای وسایل نقلیه، کاهش آلودگی هوا به خاطر ترددهای کمتر وسایل نقلیه، کاهش ترافیک و به تبع آن کاهش استهلاک وسایل نقلیه، کاهش رفت‌وآمدهای غیر ضروری درون‌شهری و به نبال آن آرامش روانی بیشتر برای افراد جامعه، از جمله‌ی موارد کاهش هزینه ها به حساب می‌آید.

۶- گسترش عدالت رسانه‌ای: با وجود فضای سایبر و خصوصاً اینترنت، دسترسی بسیاری از افراد به امکانات یکسان، فراهم می شود. مثلاً در گذشته اگر بدون وجود اینترنت، فقط افراد خاصی می‌توانستند در داخل شهرهای بزرگ به روزنامه‌ها، جراید و نهایتاً اخبار روز دسترسی پیدا کنند، حالا با وجود فضای مجازی و فناوری‌های گوناگون اطلاعاتی و ارتباطاتی، تمام افراد حتی در شهرستان‌های دور افتاده نیز می‌توانند به شکلی عادلانه و برابر، از اخبار روز مطلع شوند. به بیانی دیگر، با وجود فضای مجازی، «عدالت رسانه‌ای» به وجهِ بسیار بهتری تحقق پیدا می‌کند.

۷-گسترش تعاملات و تبادل نظرها با سرعت بسیار بالا: یک نمونه‌ی عینی و تامّ برای این مورد، «شبکه‌های اجتماعی» است که امکان تبادل آراء و به اشتراک‌گذاری مدیاهای مختلف (فیلم، عکس، موزیک، متن و …) را برای تمام اعضای آن در سراسر جهان در کوتاه‌ترین زمان ممکن فراهم می‌کند.

البته در ادامه باید گفت این فضا به موازات نکات مثب، مضراتی نیز به دنبال دارد که شناخت هرکدام از این تهدیدها، آسیب‌ها، معایب و مضرات موجب خواهد شد تا با اِشراف کامل و دقت نظر بالا، نگاهی جامع‌تر به موضوعات داشت و در هنگام برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای برنامه‌ها و فعالیت‌های مختلف دچار غفلت و اشتباه نشد.

img08270231

تهدیدات اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی فضای مجازی

کارشناسان رواج «تفرّد» و کاهش شدید روحیه‌ مسئولیت‌پذیری در بین جوانان، کم‌رنگ شدن ارزش‌های مترقی، تضعیف فرهنگ‌های کم‌حضور، تضعیف اعتقادات و گسترش شبهات فکری، رواج سطحی‌نگری فکری، گسترش اباحه‌گری عملی، به خطر افتادن حقوق مادی و معنوی مولفین، گسترش محصولات فرهنگی فرهنگ‌های منحط (به ویژه فرهنگ غربی)،

افسردگی و انزوا، بازداری زدایی، بحران هویت و اخلال در شکل‌گیری شخصیت، اعتیاد مجازی (Virtual Addiction)، انحرافات اخلاقی (جنسی)، تحمیل پیشنهادهای گیج‌کننده، مخلّ و بعضاً منحرف به کاربر، شکاف نسل‌ها، سایت‌های غیرمجاز همسریابی را از جمله تهدیدهای موجود فضای مجازی در بخش اجتماعی، فرهنگی و رسانه‌ای تعریف کرده اند.

همچینین در بخش اقتصادی نیز به مواردی همچون گسست و ایجاد فاصله‌ی وسیع اقتصادی و تجاری بین قدرت‌های برتر در بهره‌مندی از تجارت الکترونیک با کشور‌های فقیر، تسهیل‌سازی اعزام نخبه‌گان و افراد کاردان، کارشناس و متخصص در زمینه‌های مختلف اقتصادی به خارج از کشور ، اخاذی از طریق ترفندهای مختلف، وجود بازی‌های آنلاین قمار (برد و باخت) و کسب در آمدهای نامشروع اشاره شده است.

تاثیرگذاری در چگونگی برخورد دولت ها و انتخاب قدرت های سیاسی

یکی از مهم ترین موارد مطرح شده در زمینه تهدید های فضای مجازی به بخش های سیاسی معطوف می شود چنانچه این کارشناسان عقیده دارند، فضای مجازی، بهترین میدان برای ارایه‌ی حجم انبوه اطلاعات و محتوا به خصوص در ابعاد چندرسانه‌ای است که می‌تواند در چگونگی برخورد با دولت‌ها تأثیرگذار باشد. پتانسیل بسیار بالای حاضر در فضای مجازی جهت اطلاع‌رسانی سریع، انبوه و مستمر محتوا ، در درازمدت تحت تأثیر اندیشه‌ها، اطلاعات و محتوای غربی -که به میزان زیاد در این فضا وجود داشته و به طور مکرر نیز از سوی سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی مختلف منتشر می‌شود، قرار می‌گیرند و به همین دلیل انتخاب قدرت سیاسی و تعیین دولت‌ها در هر کشور، با تأثیرپذیری از این فضا به نحو درست و واقعی انجام نخواهد شد.

فضای مجازی ابزاری در خدمت جاسوسی و دریافت اطلاعات محرمانه

یکی دیگر از آسیب‌های جدی که از سوی فضای مجازی به کشورها -خصوصاً کشورهای مستقل- وارد می‌شود، استفاده از آن به عنوان ابزار جاسوسی و دریافت اطلاعات محرمانه است. با توجه به این که در این زمینه آموزش‌های لازم به کاربران داده نشده و اینترنت به صورت شبکه‌ای فراگیر در تمام بدنه‌ی دستگاه‌های اجرایی کشور حضور دارد و از همه مهم‌تر اینکه نوع نرم‌افزارهایی که برای کار با اینترنت، تولید و استفاده می‌گردد نیز توسط جهان غرب صورت می‌گیرد، لذا برخی از این برنامه‌های نرم‌افزاری در بطن خویش وظیفه‌ی جاسوسی را به عهده دارند. پس می‌توان گفت که فضای مجازی بستری است که ظرفیت آسیب‌رسانی جدی به امنیت و اقتدار کشورها را دارد مگر این‌که در این خصوص چاره‌ای جدی اندیشیده شود.

راه اندازی کمپین ها و تخریب چهره های ملی و مورد اعتماد

راه‌اندازی کمپین‌های مختلف همراه با تهیه طومار امضاء و هوادار با اهداف خاص سیاسی از دیگر آسیب هایی است که در صورت خروج از چارچوب‌های تعیین شده توسط دولت‌ها، در نهایت نوعی چالش را در برخورد با حکومت ایجاد می‌کند.

از دیگر فعالیت‌هایی که در فضای مجازی به طور سازمان یافته صورت می‌گیرد، تخریب چهره‌های ملی و مورد اعتمادِ اکثریت جامعه و در مقابل، چهره‌سازی و شخصیت‌پردازی از افراد غیر‌موجّه از طریق ارسال حجم انبوه خبر، تحلیل و اطلاعات با هدف به قدرت رساندن این اشخاص است تا به محض این‌که این افراد در مراتب عالی حکومت قرار گرفتند، در راستای سیاست آن‌ها گام برداشته و منویات آن‌ها را عملی کند. فضای مجازی بهترین فرصت و قابلیت را برای اجرایی کردن این هدف توسط کشورهای غربی دارا است. بازوهای اجرایی سیاست‌های غربی در این خصوص، سایت‌ها، وبلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعی است که با هزینه‌ی کشورهای غربی تأمین مالی، هدایت و پشتیبانی می‌شوند.

برنامه‌ریزی هدفمند در فضای مجازی جهت دامن زدن به اختلافات قومی، نژادی، زبانی، مذهبی و جغرافیایی و پشتیبانی مالی و محتوایی از سایت‌ها، وبلاگ‌ها و شبکه‌های اجتماعیِ هم‌سو با طوایف، قومیت‌ها و نژادهای مختلف، از جمله برنامه‌های هدفمند کشورهای غربی در ایجاد اختلاف، تفرقه و درگیری در بین صفوف یک‌پارچه مردم کشورها است.

همچنین تهدیدهای جسمانی و فیزیکی در کنار آسیب های صورت گرفته، همچون، آسیب به بینایی و ایجاد سوزش چشم، خشکی چشم و حساس‌شدن چشم به نور، تأثیر منفی بر روی مغز و اعصاب (بروز اختلالات عصبی)، دردهای شدید در ناحیه‌ی کمر و گردن، دردهای مزمن در ناحیه‌ی انگشتان، پنجه و مچ دست در اثر استفاده‌ی مداوم و البته ناصحیح از کیبرد و ماوس، خستگی مفرط و… . از ارمغان های فضای مجازی است.

اهمیت شناخت تهدیدها، آسیب‌ها، معایب و مضرات فضای مجازی تا جایی است که در همین راستا ۱۷ اسفندماه سال ۹۰ تشکیل شورای عالی فضای مجازی کشور توسط رهبر معظم انقلاب به دستگاه‌های مربوطه ابلاغ شد تا فضای مجازی تحت مدیریت صحیح و اصولی، هم ابزاری برای نشر پیام‌های انقلاب باشد و هم سنگری برای حراست از حریم خصوصی-اجتماعی افراد و در نهایت صیانت از سلامت روانی جامعه و جلوگیری از به چالش کشیدن نظام.

 images

تشکیل شورای عالی فضای مجازی کشور

رهبر انقلاب اسلامی آثار چشمگیر شبکه جهانی اینترنت در ابعاد زندگی فردی و اجتماعی، لزوم برنامه‌ریزی و هماهنگی به منظور صیانت از آسیب‌های ناشی از آن، و بهره‌گیری حداکثری از فرصت‌ها در جهت ارائه خدمات گسترده و مفید به مردم را از دلایل اصلی ضرورت تشکیل شورای عالی فضای مجازی برشمردند و تأکید کردند: این شورا وظیفه دارد مرکزی بنام مرکز ملّی فضای مجازی کشور ایجاد کند.

حکم به جا و به موقع رهبر انقلاب برای تشکیل شورای عالی فضای مجازی کشور، برگ روشنی از اهمیت فضای مجازی و تأثیر آن در زندگی فردی و اجتماعی را پیش روی مسئولان قرار داد و مسیر روشنی را برای لزوم برنامه ریزی در این فضا، تبیین کرد.

تاکید رهبر معظم انقلاب بر تأثیرگذاری گسترده فضای مجازی به عنوان یک قدرت نرم فوق‌العاده

ایشان همچنین در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای شورای عالی فضای مجازی درتاریخ ۱۶ شهریورماه ۱۳۹۴ این شورا را مرکز اصلی سیاستگذاری آگاهانه، مسئولانه و مقتدرانه در خصوص فضای مجازی خواندند و با اشاره به گسترش روزافزون و پرسرعت پدیده عظیم و بی‌نظیر فضای مجازی تأکید کردند: باید با استفاده از تواناییها و استعدادهای جوان کشور و با سیاستگذاری صحیح و اقدامات سنجیده و هماهنگ و بدون از دست دادن زمان به سمت خروج از حالت انفعال در عرصه فضای مجازی، و حضور فعال و تأثیرگذار و تولید محتوای اسلامی متقن و جذاب حرکت کنیم.

رهبر معظم انقلاب با اشاره به تأثیرگذاری گسترده فضای مجازی به عنوان یک قدرت نرم فوق‌العاده در عرصه‌های مختلف از جمله فرهنگ، سیاست، اقتصاد، سبک زندگی، ایمان، اعتقادات دینی و اخلاقیات، بر لزوم طراحی مناسب و دقیق برای حفظ حریم امنیت فکری و اخلاقی جامعه در این عرصه تأکید کردند و افزودند: لازمه حضور فعال و تأثیرگذار در فضای مجازی، «تمرکز در تصمیم‌گیری»، «جدیت در اجرا بدون از دست دادن زمان»، «هماهنگی میان دستگاهها» و «پرهیز از موازی‌کاری و تعارض» است.

آنچه در این میان قابل اهمیت بوده بر این اساس استوار است که در عصر ارتباطات و نشر و گسترش سریع و فوق‌العاده اطالاعات، پاک کردن صورت مساله و فرار از آن نه تنها پایان رسالت و ماموریت نیست بلکه عدم استفاده از فرصت های پیش رو است لذا اصل مصونیت بخشی، استراتژی مهمی است که می تواند ما را در برابر تهدیدات فضای مجازی حفظ کند و ضرورت دارد تا صاحب نظران ضمن بررسی و آسیب شناسی دقیق، به بهره مندی از این اصل اندیشه کنند تا با شناخت شرایط و موقعیت‌ها و تسلط بر تاکتیک‌های دشمن تهدیدها را به فرصت تبدیل کنند.

 

 

کرسی دوم – پاییز ۱۳۹۵

 

 

 

نظرات کرسی دوم

 

 

نظر خود را اضافه کنید.

0
شرایط و قوانین.
  • هیچ نظری یافت نشد

پیشنهاد هفته

  • کتاب‌های پیشنهادی  هفته: کتاب

جنگ دوست داشتنی

کتاب جنگ دوست داشتنی مجموعه خاطرات نویسنده رزمنده ،سعید تاجیک است. توضیحات بیشتر...

ارتباط با ما

تهران- میدان ونک-خیابان ملاصدرا- خیابان شیخ بهایی جنوبی-بیمارستان بقیه الله الاعظم(عج)-حیاط شمالی- دفتر حوزه بسیج دانشجویی- تلفکس 88620826-021

پیامک:50001000501000-10005510001000